در تابستانهای گرم ایران، که در بسیاری از شهرها دمای هوا به بالای ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد، سلامت موتور خودرو بیش از هر زمان دیگری به عملکرد صحیح سیستم خنککاری وابسته است. با وجود این، هنوز تصور اشتباهی در میان برخی مصرفکنندگان وجود دارد که ضد یخ فقط مخصوص زمستان است. این مقاله با هدف آگاهیبخشی عمومی، بهصورت علمی و ساده توضیح میدهد چرا استفاده از ضد یخ در تابستان برای خودروهای سواری بنزینی رایج در ایران، یک ضرورت فنی و اقتصادی است.
خودروهای سواری بنزینی رایج در بازار ایران
در بازار ایران سال ۲۰۲۶، بخش عمدهای از خودروهای سواری بنزینی شامل مدلهایی مانند پژو ۲۰۶ و ۲۰۷، پژو پارس، سمند، دنا و دنا پلاس، تندر ۹۰، ساینا، کوییک، شاهین و برخی کراساوورهای مونتاژی چینی هستند. وجه مشترک تمام این خودروها، وابستگی کامل موتور به سیستم خنککاری مایع و حساسیت بالا به افزایش دما، بهویژه در ترافیک شهری و مسیرهای طولانی تابستانی است.
توضیح علمی و ساده سیستم خنککاری موتور
موتور خودرو هنگام کار، گرمای بسیار زیادی تولید میکند. اگر این گرما کنترل نشود، به قطعات داخلی آسیب جدی وارد میشود. سیستم خنککاری برای جلوگیری از این مشکل طراحی شده و اجزای اصلی آن عبارتاند از:
- مایع خنککننده (ضد یخ + آب مقطر): گرمای موتور را جذب میکند.
- واتر پمپ: مایع خنککننده را در مسیر موتور و رادیاتور به گردش درمیآورد.
- ترموستات: دمای موتور را کنترل کرده و زمان ورود مایع به رادیاتور را تنظیم میکند.
- رادیاتور و فن: گرمای جذبشده را به هوا منتقل میکنند.
- درپوش رادیاتور: با ایجاد فشار مناسب، نقطه جوش مایع خنککننده را بالا میبرد.
عملکرد هماهنگ این مجموعه باعث میشود موتور در دمای ایدهآل کار کند؛ نه بیش از حد داغ شود و نه بیش از اندازه سرد بماند.
مایع ضد یخ و ضد جوش خودرو کراپ ایران
نقش ضد یخ در جلوگیری از جوش آوردن موتور در تابستان
ضد یخ، برخلاف نامش، فقط برای جلوگیری از یخزدگی نیست. مهمترین نقش آن در تابستان عبارت است از:
-
افزایش نقطه جوش مایع خنککننده:
آب خالص در ۱۰۰ درجه سانتیگراد میجوشد، اما مخلوط استاندارد ضد یخ و آب مقطر (معمولاً ۵۰ به ۵۰) نقطه جوش را بهطور قابل توجهی بالا میبرد. این ویژگی در ترافیک سنگین، سربالاییها و هوای بسیار گرم حیاتی است.
-
انتقال بهتر حرارت:
ضد یخ بهگونهای طراحی شده که گرمای موتور را مؤثرتر جذب و دفع کند.
-
جلوگیری از تشکیل بخار:
بخار شدن آب در سیستم خنککاری باعث اختلال در گردش مایع و افزایش ناگهانی دما میشود؛ ضد یخ این مشکل را کاهش میدهد.
پیامدهای نداشتن ضد یخ در تابستان
استفاده از آب خالص یا مایع نامناسب در تابستان میتواند پیامدهای جدی زیر را به همراه داشته باشد:
۱. جوش آوردن موتور
در گرمای شدید، آب بهسرعت به نقطه جوش میرسد و توان خنککاری خود را از دست میدهد. نتیجه، افزایش دما و جوش آوردن موتور است.
۲. آسیب به واشر سرسیلندر و سرسیلندر
حرارت بیش از حد میتواند باعث سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن یا ترک خوردن سرسیلندر شود؛ تعمیراتی که جزو پرهزینهترین تعمیرات خودرو محسوب میشوند.
۳. خوردگی و رسوب در سیستم خنککاری
ضد یخ دارای مواد ضد خوردگی است. نبود آن باعث زنگزدگی رادیاتور، واتر پمپ و مجاری آب موتور و ایجاد رسوب میشود.
۴. کاهش عمر واتر پمپ
ضد یخ خاصیت روانکاری دارد. استفاده نکردن از آن، عمر واتر پمپ را بهطور محسوسی کاهش میدهد.
۵. افزایش هزینههای نگهداری و افت ارزش خودرو
خودرویی که سابقه داغ کردن و تعمیرات اساسی موتور داشته باشد، در بازار دست دوم با کاهش ارزش مواجه میشود.
نسبت صحیح ضد یخ و آب در تابستان
برای اغلب خودروهای سواری بنزینی در ایران:
- نسبت پیشنهادی: ۵۰٪ ضد یخ + ۵۰٪ آب مقطر
این ترکیب، تعادل مناسبی بین افزایش نقطه جوش، محافظت در برابر خوردگی و عملکرد صحیح سیستم ایجاد میکند.
باورهای نادرست رایج
- ضد یخ فقط برای زمستان است.
- در تابستان میتوان فقط از آب استفاده کرد.
- حذف ضد یخ باعث صرفهجویی در هزینه میشود.
واقعیت این است که بهترین ضد یخ یک مایع خنککننده چهار فصل است و حذف آن، هزینههای سنگینتری در آینده ایجاد میکند.
جمعبندی
در شرایط اقلیمی ایران و با توجه به وضعیت ترافیک و دمای بالای تابستانها، استفاده از ضد یخ استاندارد در تابستان برای خودروهای سواری بنزینی یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت فنی است. ضد یخ با جلوگیری از جوش آوردن موتور، کاهش خوردگی قطعات و افزایش عمر مفید موتور، نقش مهمی در کاهش هزینههای نگهداری خودرو در سال ۲۰۲۶ و سالهای بعد ایفا میکند.
توصیه نهایی: اگر به سلامت موتور و ارزش خودروی خود اهمیت میدهید، حتی در گرمترین روزهای تابستان نیز سیستم خنککاری را با خرید ضد یخ مناسب و با نسبت صحیح، کامل و استاندارد نگه دارید.
